Voetbalkunst: waarom ik kunst maak voor Ajax, Feyenoord én andere clubs

Door Hans Breuker · sinds 2005 kunstenaar

Ik schilder sinds 2005. Het begon met gekke poppetjes, hoofden en figuren die ik simpelweg leuk vond om te maken. In de jaren daarna groeide dat uit tot een veelvoud aan projecten, stijlen en eigen karakters. En ergens heel vroeg in dat verhaal kwam voetbal mijn atelier binnen — op een manier die ik als Ajax-fan niet helemaal had zien aankomen.

Van gekke poppetjes naar een heel eigen universum

Toen ik begon met schilderen had ik geen masterplan om één herkenbaar merk of één vaste serie te bouwen. Ik maakte vooral wat er in mijn hoofd zat. Figuren, koppen, rare types, humor en later steeds meer streetart en popart.

Door de jaren heen ontstonden daar complete personages en projecten uit. Van Andy the Dandy tot François Fabergé en de Bored Bears. Sommige figuren begonnen als één tekening en kregen uiteindelijk tientallen varianten, verhalen en kunstwerken.

Thinking of a masterplan Andy the Dandyfrancois faberge champagne pour le swingKeep it gold. Bored Bear. Greatest stories

Juist dat vind ik nog steeds het leukste aan kunst maken: je hoeft vooraf niet precies te weten waar iets eindigt. Je begint, je maakt, er gebeurt iets en soms ontstaat er ineens een hele wereld omheen.

Een van mijn eerste voetbalopdrachten kwam van een Feyenoord-fan

Gek genoeg kwam een van mijn eerste opdrachten op voetbalgebied van een Feyenoord-supporter. Hij vroeg of ik een schilderij wilde maken in mijn toenmalige koppenstijl, maar dan met Feyenoord-shirts aan.

Dat was voor mij toch even een dingetje.

Dus ik moest daar heel even over nadenken. Mijn vrouw niet. Die zei eigenlijk meteen: “Doen!”

En waarom eigenlijk ook niet?

Rivaliteit is leuk, maar je moet niet overdrijven

Ik hou van voetbal en rivaliteit hoort daar gewoon bij. Ajax tegen Feyenoord moet wat mij betreft ook geen gezellig theekransje worden. Elkaar plagen, discussiëren over wie de grootste is en vooraf al zeker weten dat jouw club gaat winnen: dat is juist een deel van de lol.

Maar je kunt het ook overdrijven. Ik ben sowieso niet zo hatelijk aangelegd. Dus hup: Feyenoord-shirts schilderen.

Het schilderij werd gemaakt. De klant was blij. En dat laatste is eigenlijk minstens zo belangrijk als het schilderij zelf.

Iemand blij maken met kunst is misschien wel het belangrijkste

Dat blijft voor mij een van de mooiste dingen aan dit vak. Ik maak iets in mijn atelier en ergens anders hangt iemand dat jarenlang in zijn woonkamer, kantoor, mancave of voetbalkamer.

Soms koopt iemand een werk voor zichzelf. Soms is het een cadeau voor een vader, vriend, collega of zoon. Soms gaat het over een speler, soms over een stadion en soms simpelweg over de stad waar iemand vandaan komt.

Maar uiteindelijk gebeurt steeds hetzelfde: iemand herkent er iets van zichzelf in.

En iemand blij maken met je kunst is misschien wel het belangrijkste wat er is.

Dus maak ik vanaf het begin kunst voor andere clubs

Vanaf dat eerste Feyenoord-werk heb ik eigenlijk nooit het gevoel gehad dat ik alleen kunst voor Ajax zou moeten maken. Integendeel. Het werd juist leuk om de identiteit van andere clubs en steden te ontdekken en daar mijn eigen beeldtaal op los te laten.

Natuurlijk blijft Ajax mijn club. Maar ik hoef geen Feyenoord-supporter te zijn om te begrijpen wat Feyenoord voor iemand betekent. Net zoals ik geen Manchester United-, Bayern- of PSV-supporter hoef te zijn om te begrijpen waarom iemand daar zijn hele leven mee verbonden is.

Iedere club heeft een eigen geschiedenis. Eigen kleuren. Eigen helden. Een eigen stadion. Een eigen stad. En vooral: eigen herinneringen.

Voetbal gaat bijna nooit alleen over voetbal

Voor veel supporters gaat een club over veel meer dan negentig minuten op zaterdag of zondag.

Het is de eerste keer dat je vader je meenam naar het stadion. Het shirt dat je als kind kreeg. De speler die je vroeger nadeed op straat. Een kampioenschap waar je nog precies van weet waar je stond. Of juist die wedstrijd waar je twintig jaar later nog steeds kwaad over kunt worden.

Dat maakt voetbal voor mij interessant als onderwerp voor kunst. Er zit meteen emotie in. Je hoeft die emotie niet eerst te verzinnen; hij bestaat al.

Ik wil geen generieke voetbaldecoratie maken

Mijn doel is niet om simpelweg een voetbalbeeld na te maken. Ik wil dat een werk ook echt als kunstwerk overeind blijft. Daarom gebruik ik dezelfde ingrediënten als in mijn andere projecten: grafische lijnen, streetart, stencil, popart, humor, rare karakters, kleur en soms juist heel weinig kleur.

Soms staat een speler centraal. Soms een stadion. Soms een stadssymbool. Soms een shirt of een zin die iedere supporter onmiddellijk begrijpt.

De club is dan het vertrekpunt, maar het uiteindelijke beeld moet nog steeds als een Hans Breuker voelen.

Ajax, Feyenoord en daarna steeds verder

Wat ooit begon met die ene vreemde vraag van een Feyenoord-fan is inmiddels een steeds groter onderdeel van mijn werk geworden. Ajax natuurlijk, maar ook Rotterdam en Feyenoord, Nederlandse voetbalsteden, buitenlandse clubs, stadions en voetbalhelden.

En ik ben eigenlijk niet van plan daar een eindpunt aan te zetten.

Iedere dag breid ik de clubs en steden verder uit. Soms omdat iemand erom vraagt, soms omdat ik zelf ineens een idee krijg en soms omdat een stadion, speler of supporterscultuur gewoon om een kunstwerk vraagt.

AJAX Griekse held schilderijEl salvadoreManchester power

Voetbal verdeelt, maar verbindt minstens zo sterk

Op social media lijkt voetbal soms vooral te bestaan uit supporters die elkaar vertellen hoe verschrikkelijk de andere club is. Maar als je iets verder kijkt, voel je vooral hoeveel supporters precies hetzelfde meemaken — alleen in een ander shirt.

Iedere supporter kent de spanning voor een belangrijke wedstrijd. Iedere supporter heeft een held. Iedereen kent dat compleet onredelijke vertrouwen dat het deze keer écht goed gaat komen.

En bijna iedere supporter heeft wel een herinnering aan zijn club die veel groter is dan de uitslag van die ene wedstrijd.

Dat gezamenlijke vind ik veel interessanter dan de haat.

Mijn voetbalkunst is dus nooit klaar

Ik schilder inmiddels sinds 2005 en als die jaren me één ding hebben geleerd, is het dat projecten zich vanzelf blijven ontwikkelen zolang je nieuwsgierig blijft.

Dus nee, er komt waarschijnlijk nooit een moment waarop ik zeg: “Zo, de voetbalcollectie is af.”

Er komen nieuwe clubs. Nieuwe steden. Nieuwe spelers. Nieuwe helden en nieuwe ideeën. Ik blijf maken en uitbreiden.

Want uiteindelijk is het vrij simpel: ik maak kunst, mensen houden van hun club en als ik die twee dingen bij elkaar kan brengen en iemand daarmee blij kan maken, dan doe ik dat graag.

Mijn vrouw had het dus al vroeg door.

Gewoon doen.